Thanh kiếm hơn 2000 năm tuổi vẫn không bị rỉ sét

52

Cách đây hơn 50 năm, người ta tìm thấy một thanh kiếm hiếm và kỳ lạ trong một ngôi mộ cổ ở Trung Quốc. Thanh kiếm cổ xưa này được gọi là “Kiếm của Câu Tiễn” và mặc dù nó được cho là đã hơn 2.000 năm tuổi, nhưng lưỡi kiếm không hề có dấu vết bị rỉ sét. Và thậm chí bằng cách nào đó lưỡi kiếm vẫn giữ nguyên được độ sắc bén, gây chảy máu khi có người dùng tay thử độ sắc bén của nó, như thể nó hoàn toàn không bị tổn hại gì trải qua hàng ngàn năm.

Ngoài chất lượng kỳ lạ này, sự tinh xảo và và các chi tiết tỉ mỉ trên thanh kiếm gây kinh ngạc, được chế tác trong thời đại công nghệ được cho là rất hạn chế.

Kiếm của Câu Tiễn

Kiếm Câu Tiễn được phát hiện vào năm 1965, trong một cuộc khai quật khảo cổ, dọc theo công trình dẫn nước chính yếu thứ hai cho hồ chứa nước sông Chương, ở Kinh Châu, tỉnh Hồ Bắc. Hơn năm mươi ngôi mộ cổ của thời đại nước Chu – một nhà nước bá quyền mở rộng lãnh thổ thành công, trong suốt thời Xuân Thu vào đầu thế kỷ thứ 8 trước công nguyên – được tìm thấy tại quận Giang Lăng. Như vậy, một cuộc khai quật khảo cổ đã được tiến hành, bắt đầu từ giữa tháng 10 năm 1965, và kết thúc vào tháng 1 năm 1966.

Tháng 12 năm 1965, tại điểm tàn tích cách Dĩnh Nam 7 km là kinh đô cũ của nhà Chu, một đội khai quật khảo cổ đã phát hiện một ngôi mộ cổ. Trong quan tài là bộ xương, bên cạnh nó là một hộp gỗ gần như kín khí. Bên trong hộp này, họ thấy một thanh kiếm bằng đồng trong bao kiếm được bảo quản hoàn hảo. Thanh kiếm này được xác định là ‘Kiếm của Câu Tiễn’ và cùng với nó, các nhà nghiên cứu đã khai quật được 2.000 hiện vật khác. Họ rất ngạc nhiên khi, rút thanh kiếm bằng đồng ra khỏi bao kiếm, lưỡi kiếm không hề bị mất độ sáng bóng và thực tế là thanh kiếm vẫn còn giữ được tình trạng hoàn hảo, bất chấp bị chôn vùi trong môi trường ẩm ướt hơn 2.000 năm. Điều này thật đáng kinh ngạc. Các nhà khảo cổ tiến hành các thử nghiệm cho thấy, lưỡi kiếm có thể dễ dàng cắt đứt một chồng 20 tờ giấy.

Làm thế nào điều này có thể xảy ra sau hơn 2000 năm?

Kiếm Câu Tiễn nằm trong số những thanh kiếm Jian sớm nhất được biết đến. Đây là loại kiếm thẳng, sắc bén ở cả hai cạnh, được sử dụng trong suốt 2.500 năm qua ở Trung Quốc. Kiếm Jian nằm trong số những loại kiếm được biết đến sớm nhất ở Trung Quốc và những binh khí sắc bén này có mối liên hệ chặt chẽ với thần thoại Trung Hoa. Trong văn học dân gian Trung Hoa, loại kiếm này được coi là “Vương giả của các loại binh khí” và là một trong bốn binh khí chính, cùng với côn, giáo, và đao.

“Kiếm Câu Tiễn” tương đối ngắn so với các loại kiếm trong lịch sử. Nó là một thanh kiếm bằng đồng với hàm lượng đồng cao, giúp nó uốn tốt hơn và khó gãy hơn. Các cạnh của lưỡi kiếm được làm bằng thiếc, không chỉ giúp kiếm cứng hơn, mà còn duy trì độ sắc bén. Kiếm cũng chứa một lượng nhỏ sắt, chì và lưu huỳnh. Người ta cũng phát hiện ra rằng tỷ lệ lưu huỳnh và sunfua hợp kim đồng khá cao, giúp nó chống rỉ tốt. Vì lưu huỳnh làm giảm khả năng bị ngả màu của lưỡi kiếm.

Với trọng lượng nặng 875 gram, Kiếm Câu Tiễn dài 55,7 cm, bao gồm cán kiếm dài 8,4 cm. Lưỡi kiếm rộng 4,6 cm.Các họa tiết hình thoi màu đen khắc trên cả hai mặt của lưỡi kiếm, men màu xanh và ngọc lam được đính vào cán kiếm. Tay cầm của kiếm được buộc bằng lụa, còn núm chuôi kiếm bao gồm 11 vòng tròn đồng tâm.

Chủ nhân của thanh kiếm cổ này được xác định thông qua các chữ khắc trên lưỡi kiếm. Trên một mặt của lưỡi kiếm, có tám ký tự sắp xếp thành hai cột. Những ký tự ở gần phần cán kiếm, được viết bằng loại chữ cổ Trung Quốc, còn được gọi là “điểu trùng văn”, nghĩa đen là “ký tự chim và trùng”. Nó là hệ thống ký tự trang trí phức tạp chuyên dùng để khắc triện thư và rất khó đọc. Các phân tích ban đầu đã giải mã được sáu trong tám ký tự.

Các ký tự được dịch ra: (“Việt vương – 越王”) [vua của nước Việt] “tự tác dụng kiếm – 自 作用 剑” [kiếm tự làm để dùng]. Hai ký tự còn lại, theo các chuyên gia, có thể là tên của một vị vua. Nguồn gốc của thanh kiếm kể từ năm 510 TCN, cho tới sự suy vong của nước Việt vào tay nhà Chu năm 334 TCN, có 9 vị vua trị vì nước Việt, trong đó có Câu Tiễn, Lộc Dĩnh, Bất Thọ, Châu Câu , và những vua khác.

Việc xác định danh tính vị vua nào sở hữu thanh kiếm đã làm dấy lên cuộc tranh cãi, giữa các nhà khảo cổ học cũng như nhiều học giả ngôn ngữ Trung Quốc. Cuối cùng, các chuyên gia đã đạt được sự đồng thuận và quyết định rằng chủ sở hữu ban đầu của thanh kiếm là … Câu Tiễn, vị vua trị vì từ năm 496-465 TCN, nghĩa là thanh kiếm tới nay khoảng 2.500 năm tuổi.

Câu Tiễn là vị vua nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, người trị vì nước Việt trong suốt thời Xuân Thu. Là một người quyền lực, tuy vậy Câu Tiễn không bao giờ hưởng thụ sự xa hoa đế vương, mà ông ăn uống rất bình dân và còn ép mình nếm mật, là một trong những vị đắng nhất trên đời, như một lời nhắc nhở về lần phục dịch chiu nhục của ông khi bị bắt ở nước Ngô. Là một vị vua, ông nổi tiếng bởi sự nhẫn nhục trong thời gian khó và tàn bạo của chiến cuộc.

Ngoài giá trị lịch sử, nhiều học giả tự hỏi làm thế nào thanh kiếm Câu Tiễn không bị rỉ sét, trong môi trường ẩm ướt hơn 2000 năm qua. Và làm thế nào có thể giữ được độ sắc bén cho tới tận ngày nay, như khi nó đã được chế tạo. Họ cũng ấn tượng với những họa tiết tinh tế trang trí trên thanh kiếm và thực tế họ không thể tìm thấy một dấu vết rỉ sét nào trên thanh kiếm.

Với hy vọng mô phỏng lại công nghệ chế tác kiếm này, các nhà nghiên cứu đã phân tích các mảnh đồng cổ và họ phát hiện rằng thanh kiếm kháng lại được quá trình oxy hóa, là nhờ vào sự sunphat hóa trên bề mặt thanh kiếm. Kết hợp với một bao kiếm kín khí, đã khiến thanh kiếm huyền thoại này giữ được tình trạng nguyên sơ như vậy, thậm chí trải qua hơn 2000 năm. Điều này cho thấy rằng các thợ làm kiếm ở nước Ngô và Việt thuộc miền Nam Trung Quốc, có kỹ năng cao tới mức, có thể kết hợp những hợp kim không rỉ vào lưỡi kiếm.

Kỹ năng làm kiếm của họ đã hỗ trợ cho các vũ khí cổ xưa như kiếm của Câu Tiễn và kể từ khi được phát hiện, Kiếm Câu Tiễn được coi là một quốc bảo của Trung Quốc và được coi là một thanh kiếm huyền thoại thực sự, thách thức được sự khắc nghiệt của thời gian. Tạo tác khảo cổ này vẫn luôn được người dân Trung Quốc tôn kính, giống như sự ngưỡng mộ thanh kiếm huyền thoại Excalibur của vua Arthur ở phương Tây.

Thanh kiếm Câu Tiễn được Bảo tàng Cung điện Quốc gia ở Đài Bắc mượn và trưng bày cho đến năm 2011, cùng với nhiều hiện vật bằng đồng khác từ cuộc khai quật năm 1965. Hiện nay, hiện vật khảo cổ này đang thuộc quyền sở hữu và bảo quản của Bảo tàng tỉnh Hồ Bắc.